Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đại biểu Quốc hội tới đặt vòng hoa và vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh trước khi khai mạc kỳ họp - Ảnh: QUOCHOI.VN
Tại kỳ họp này, Quốc hội sẽ nghe báo cáo đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2021; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2022;
Công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2021; quyết toán ngân sách nhà nước năm 2020; kiểm toán quyết toán ngân sách nhà nước năm 2020; nghị quyết về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Khánh Hòa; tờ trình về kéo dài thời hạn áp dụng nghị quyết số 42 năm 2017 của Quốc hội về thí điểm xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng.
Về hạ tầng giao thông, đô thị, Quốc hội sẽ nghe Chính phủ trình chủ trương đầu tư các dự án xây dựng công trình đường bộ cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng (giai đoạn 1); Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột (giai đoạn 1); Biên Hòa - Vũng Tàu (giai đoạn 1); vành đai 4 vùng thủ đô Hà Nội và vành đai 3 TP.HCM.
Quốc hội cũng nghe kế hoạch triển khai dự án đường Hồ Chí Minh giai đoạn tiếp theo và giám sát của Quốc hội về việc thực hiện chính sách, pháp luật về công tác quy hoạch kể từ khi Luật quy hoạch có hiệu lực thi hành.
Kỳ họp cũng sẽ thảo luận và thông qua Luật điện ảnh (sửa đổi), Luật thi đua, khen thưởng (sửa đổi), Luật cảnh sát cơ động; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật sở hữu trí tuệ; Luật kinh doanh bảo hiểm (sửa đổi); về thí điểm mô hình tổ chức hoạt động lao động, hướng nghiệp, dạy nghề cho phạm nhân ngoài trại giam.
Mặt khác, thông qua nghị quyết về chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2023, điều chỉnh chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2022; nghị quyết về chương trình giám sát của Quốc hội năm 2023; về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Khánh Hòa; về việc thành lập đoàn giám sát chuyên đề của Quốc hội năm 2023.
Ngoài ra, Quốc hội nghe và thảo luận lần đầu các dự án Luật phòng, chống bạo lực gia đình (sửa đổi); Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật tần số vô tuyến điện; Luật dầu khí (sửa đổi); Luật thực hiện dân chủ ở cơ sở; Luật thanh tra (sửa đổi); Luật khám bệnh, chữa bệnh (sửa đổi).
Quốc hội dự kiến dành hai ngày rưỡi để chất vấn và trả lời chất vấn. Các buổi chất vấn được truyền hình, phát thanh trực tiếp.
Cuối tháng 12/2021, Cơ quan Cảnh sát điều tra (C03-Bộ Công an) khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với Phan Quốc Việt, Tổng giám đốc Công ty Việt Á và hàng loạt các bị can liên quan trong vụ án vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng; đưa, nhận hối lộ xảy ra tại Công ty Việt Á và các địa phương liên quan.
Theo Cơ quan điều tra Bộ Công an, kết quả điều tra bước đầu xác định ông Phan Quốc Việt, tổng Giám đốc Công ty Việt Á, đã "bắt tay" với các đối tác nâng khống giá kit test Covid-19 lên khoảng 45%, số tiền Việt Á thu về trong vụ này là trên 500 tỷ đồng. Đáng chú ý, theo lời khai của bị can Việt, số tiền chi "hoa hồng" cho các "đối tác" là gần 800 tỷ đồng.
Sau gần nửa năm khởi tố vụ án, hàng loạt giám đốc CDC các tỉnh bị khởi tố, bắt tạm giam đều liên quan đến Công ty Việt Á. Giám đốc CDC đầu tiên bị khởi tố là ông Phạm Duy Tuyến (tỉnh Hải Dương); sau đó, C03 Bộ Công an và Công an các địa phương khởi tố loạt các giám đốc CDC các tỉnh Bắc Giang, Bình Dương, Nghệ An...
Phan Quốc Việt (trái) và Phạm Duy Tuyến bị khởi tố đầu tiên trong vụ án xảy ra tại Công ty Việt Á. Ảnh: Bộ Công an
Các giám đốc CDC bị khởi tố gồm: Nguyễn Văn Định (tỉnh Nghệ An); Nguyễn Thành Danh (Bình Dương); Lâm Văn Tuấn (Bắc Giang); Hoàng Văn Đức (Thừa Thiên - Huế); Nguyễn Văn Sáu (Bình Phước); Đỗ Đức Lưu (Nam Định); Nguyễn Trần Tuấn (Hà Giang); Nguyễn Văn Lành (Hậu Giang). Ngoài ra, Công an tỉnh Cà Mau cũng khởi tố vụ án vi phạm quy định đấu thầu xảy ra tại CDC tỉnh này vì liên quan vụ Việt Á.
Ngoài ra, các cán bộ tại Bộ Y tế, Bộ KH&CN cũng bị khởi tố liên quan Công ty Việt Á gồm: Nguyễn Minh Tuấn, nguyên Vụ trưởng vụ trang thiết bị và công trình y tế, Bộ Y tế; Nguyễn Nam Liên, Vụ trưởng Kế hoạch tài chính Bộ Y tế; Trịnh Thanh Hùng, Vụ phó Khoa học và công nghệ các ngành khoa học kĩ thuật, Bộ KH&CN.
Theo Bộ Công an, kết quả điều tra bước đầu cho thấy, bị can Phan Quốc Việt và các đối tượng là lãnh đạo chủ chốt Công ty Việt Á khai nhận quá trình kinh doanh và tiêu thụ kit test xét nghiệm Covid-19 do Công ty Việt Á sản xuất, lợi dụng tính cấp bách về nhu cầu test Covid-19 của các địa phương trên cả nước, sản phẩm kit test Covid-19 thuộc danh mục được áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn nên Phan Quốc Việt đã chủ động cung ứng thiết bị, vật tư, sinh phẩm y tế trước cho các Bệnh viện, CDC các tỉnh, thành phố sử dụng.
Để thu lợi nhuận bất chính và chi tiền ngoài hợp đồng, bị can Phan Quốc Việt và các đối tượng của Công ty Việt Á đã nâng khống giá thiết bị, chi phí nguyên vật liệu đầu vào đưa vào thuyết minh cơ cấu giá xác định giá bán là 470.000 đồng/kit; thỏa thuận và chi tiền % hợp đồng cho lãnh đạo Bệnh viện, CDC các tỉnh, thành phố trong quá trình cung cấp sản phẩm.
Riêng với CDC Hải Dương, thông qua 5 hợp đồng với tổng giá trị 151 tỷ đồng, Phan Quốc Việt đã chi tiền % ngoài hợp đồng cho ông Phạm Duy Tuyến, Giám đốc CDC Hải Dương với số tiền gần 30 tỷ đồng. Ngoài ông Tuyến, hàng loạt Giám đốc CDC các tỉnh đều bị bắt vì nhận quà của Việt Á.
Loạt lãnh đạo Sở Y tế "xộ khám" vì sai phạm đấu thầu
Trong giai đoạn 2021-2022, hàng loạt lãnh đạo Sở Y tế các tỉnh, thành phố bị khởi tố, bắt tạm giam vì liên quan đến sai phạm đấu thầu. Cụ thể, hàng loạt các lãnh đạo Sở Y tế các tỉnh, TP như Cần Thơ, Đồng Nai, Tây Ninh, Sơn La... bị khởi tố vì tội danh nêu trên.
Mới đây nhất, vào ngày 17/5, Cơ quan CSĐT (C03-Bộ Công an) khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với ông Hoa Công Hậu (60 tuổi), cựu Giám đốc Sở Y tế Tây Ninh để điều tra về tội Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng. Ngoài ông Hậu, có 8 bị can khác thuộc Sở Y tế và công ty liên quan bị khởi tố.
Theo Bộ Công an, các bị can trên đã có hành vi vi phạm các quy định về bảo đảm tính công bằng, minh bạch trong hoạt động đấu thầu, gây hậu quả nghiêm trọng tài sản nhà nước.
Lãnh đạo Sở Y tế các tỉnh, TP bị khởi tố vì vi phạm đấu thầu. Ảnh: VNN
Ngày 29/4, Cơ quan CSĐT Bộ Công an khởi tố, lệnh bắt tạm giam ông Phan Huy Anh Vũ, Giám đốc Sở Y tế Đồng Nai, nguyên giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đồng Nai. Cơ quan điều tra cũng ra quyết định khởi tố bị can, lệnh truy nã đối với bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn, nguyên Chủ tịch HĐQT kiêm tổng giám đốc Công ty AIC.
Lãnh đạo Sở Y tế Đồng Nai bị bắt liên quan đến vụ án hình sự Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng xảy ra tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đồng Nai, Công ty cổ phần Tiến Bộ Quốc Tế và các đơn vị liên quan. Cơ quan điều tra xác minh dấu hiệu sai phạm trong việc thực hiện đấu thầu mua sắm trang thiết bị y tế tại dự án đầu tư xây dựng Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai.
Kết quả điều tra đến nay xác định dự án trên được UBND tỉnh Đồng Nai phê duyệt điều chỉnh đầu tư năm 2010 với tổng mức đầu tư 1.904 tỷ đồng, giao Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai làm chủ đầu tư.
Trong quá trình lập hồ sơ điều chỉnh dự án, hồ sơ đấu thầu 12 gói thầu mua sắm trang thiết bị y tế thuộc dự án trong giai đoạn từ năm 2013 đến 2015, các nhân sự thuộc chủ đầu tư và các đơn vị liên quan đã thông đồng, nâng khống giá trị trang thiết bị trong điều chỉnh tổng mức đầu tư và giá gói thầu, thông thầu, gian lận trong đấu thầu, vi phạm nghiêm trọng Luật Đấu thầu để Công ty AIC trúng 12 gói thầu với tổng giá trị 476,87 tỷ đồng, gây thiệt hại tài sản nhà nước, bước đầu xác định là 152 tỷ đồng.
Đầu năm 2021, Cơ quan CSĐT Bộ Công an cùng lúc khởi tố bị can đối với Giám đốc và cựu Giám đốc Sở Y tế Cần Thơ để điều tra về tội vi phạm quy định đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng. Ông Cao Minh Chu, Giám đốc và bà Bùi Thị Lệ Phi, nguyên Giám đốc Sở Y tế Cần Thơ bị khởi tố để điều tra hành vi nêu trên.
Theo Bộ Công an, nguyên Giám đốc Sở Y tế Cần Thơ Bùi Thị Lệ Phi và các bị can trên đã có hành vi không công bằng, minh bạch trong đấu thầu gây thiệt hại nghiêm trọng cho tài sản của Nhà nước.
HoSE trong hơn 20 năm vận hành đã có nhiều thành công nhưng cũng bị đặt nhiều câu hỏi về năng lực quản trị điều hành, giám sát của đội ngũ lãnh đạo.
Ủy ban Kiểm tra Trung ương mới đây đã có quyết định cảnh cáo Đảng ủy Cơ quan Ủy ban Chứng khoán Nhà nước các nhiệm kỳ 2015-2020, 2020-2025.
Ủy ban đã thi hành các hình thức kỷ luật đối với tập thể và các cá nhân là nguyên lãnh đạo, lãnh đạo thuộc khối Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN). Một trong số đó là việc khai trừ ra khỏi Đảng, buộc thôi việc ông Lê Hải Trà - Bí thư Đảng ủy, Tổng giám đốc Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (HoSE).
Vai trò lớn tại HoSE
Ông Lê Hải Trà sinh năm 1974, có bằng Thạc sỹ Quản lý công (MPA) với chuyên ngành kép Lãnh đạo và Phân tích thị trường tài chính từ Trường Harvard Kennedy, nhận học bổng Hubert H. Humphrey danh tiếng của Bộ Ngoại giao Mỹ.
Ông từng làm việc tại một công ty kiểm toán nước ngoài trước khi về làm việc tại Vụ Phát triển Thị trường năm 1997, sau đó tham gia tổ công tác biệt phái và có nhiều đóng góp quan trọng cho quá trình ra đời của HoSE năm 2000.
Ông Lê Hải Trà là một trong những người đóng góp quan trọng cho sự ra đời và phát triển của HoSE.
Năm 2006, vị này giữ cương vị Phó giám đốc Trung tâm Giao dịch chứng khoán TP.HCM và sau đó là Ủy viên thường trực HĐQT HoSE. Ông được giao phụ trách Ban điều hành HoSE vào năm 2016 và chuyển sang phụ trách HĐQT từ tháng 7/2017.
Tháng 2/2021, giữa lùm xùm liên quan đến việc hệ thống giao dịch bị nghẽn lệnh, ông Lê Hải Trà bất ngờ được Bộ Tài chính bổ nhiệm làm Tổng giám đốc HoSE sau hơn 4 năm khuyết vị trí này.
Trong vai trò điều hành HoSE, ông Trà có đóng góp đáng kể cho sự phát triển của thị trường chứng khoán và qua đó cũng giúp Sở này ghi nhận những kết quả kinh doanh rất khả quan, nộp ngân sách lớn.
Cụ thể trong 21 năm vận hành thị trường, HoSE đã tăng trưởng vượt trội khi giá trị vốn hóa tăng vọt lên hơn 5,8 triệu tỷ đồng. Sàn ghi nhận 46 doanh nghiệp niêm yết có vốn hóa trên 1 tỷ USD, so với chỉ 2 doanh nghiệp niêm yết lúc đầu.
Tính riêng năm 2021, HoSE báo cáo tổng doanh thu đạt 3.237 tỷ đồng, tăng 208% so với nền cao của năm liền trước và thậm chí là xấp xỉ bằng doanh thu 4 năm trước đó (2017-2020) cộng lại.
Phần lớn nguồn thu đến từ hoạt động nghiệp vụ khi chiếm 2.985 tỷ đồng, tăng trưởng 229% vì được thúc đẩy bởi sự sôi động của thị trường chứng khoán. VN-Index năm ngoái có thời điểm lên 1.500 điểm và thanh khoản luôn duy trì ở mức rất cao quanh một tỷ USD/phiên, gần 50.000 tỷ đồng vốn đã được huy động trên thị trường.
Tổng chi phí trong năm ngoái cũng tăng mạnh 95% lên trên 700 tỷ đồng. Chi phí giảm sát thị trường chiếm tỷ trọng lớn nhất với khoảng 71%, đồng thời có mức tăng mạnh nhất do biến động tỷ lệ thuận với doanh thu từ hoạt động giao dịch chứng khoán.
KẾT QUẢ KINH DOANH CỦA HOSE
Nhãn
Năm 2015
Năm 2016
Năm 2017
Năm 2018
Năm 2019
Năm 2020
Năm 2021
Doanh thu
Tỷ đồng
347
457
790
944
714
993
3237
Lãi trước thuế
197
263
534
649
474
691
2536
HoSE lãi trước thuế 2.536 tỷ đồng, tăng 267% so với năm trước để lên mức cao kỷ lục trong lịch sử hoạt động và vượt xa kế hoạch đề ra. Con số này xấp xỉ với lợi nhuận của 5 năm trước đó (2016-2020) cộng lại.
Sở giao dịch này còn nộp thuế thu nhập doanh nghiệp 507 tỷ đồng và nộp ngân sách Nhà nước, cơ quan cấp trên 1.808 tỷ đồng.
HoSE chưa có báo cáo về lương thưởng năm 2021. Còn trong báo cáo năm 2020, với vai trò phụ trách HĐQT, ông Lê Hải Trà nhận lương hơn 780 triệu đồng và đồng thời có thêm thu nhập khác hơn 58,5 triệu đồng, tương đương tổng thù lao của vị này là gần 840 triệu đồng trong năm 2020.
Nhiều 'vết xước'
Bên cạnh những đóng góp quan trọng cho sự phát triển của thị trường chứng khoán nói chung thì cũng không thiếu những vấn đề nổi cộm và những quan điểm gây tranh cãi của vị lãnh đạo HoSE.
Trong những năm gần đây, ông Trà thường là người đại diện của HoSE chia sẻ về những hoạt động, chính sách, sản phẩm mới, các giải pháp thị trường... Ông cũng không ngần ngại nêu quan điểm về một số vấn đề nóng trên truyền thông hoặc trang cá nhân.
Chẳng hạn vụ nghẽn lệnh diễn ra trong nửa đầu năm 2021 và cả đầu năm 2022 đã ảnh hưởng rất lớn đến quyền lợi của và uy tín thị trường chung.
Phía HoSE đưa ra rất nhiều giải pháp để chống ách tắc tạm thời như nâng lô cổ phiếu lên 100 đơn vị, chuyển niêm yết một số cổ phiếu sang HNX, phối hợp với một doanh nghiệp để thử nghiệm hệ thống mới, khuyến khích các công ty chứng khoán áp dụng phương án tạm ngưng hủy/sửa lệnh gây mất bình đẳng...
Trong khi trên truyền thông, ông Trà còn đưa ra đề xuất giải pháp tạm thời là tăng lô giao dịch lên 1.000 cổ phiếu/lệnh, điều này từng gây tranh cãi lớn về khả năng tham gia thị trường của nhà đầu tư nhỏ lẻ.
Sự cố nghẽn mạng gây bức xúc rất lớn khi trụ sở HoSE có lúc đã nhận về "bão 1 sao", nhà đầu tư than vãn về hệ thống và năng lực lãnh đạo. Nhiều bình luận khá gay gắt như “Chất lượng giao dịch rất tồi, thể hiện tầm nhìn và khả năng của lãnh đạo HoSE rất yếu kém, đề nghị thay lãnh đạo ngay”, “Hệ thống quá chán, cho xử lý bao nhiêu lâu cũng không giải quyết được vấn đề, nên thay đổi người đứng đầu để xử lý công việc được tốt hơn”.
HoSE từng nhận bão đánh giá 1 sao khi nhà đầu tư bứt xúc về hệ thống và năng lực quản trị.
Một câu hỏi cũng luôn được đặt ra với ông Trà là tiến độ của dự án chuyển giao hệ thống công nghệ thông tin hay còn gọi là hệ thống KRX. Đây là dự án được ký kết triển khai từ năm 2012 với giá trị 28,6 triệu USD (hơn 600 tỷ đồng), cho thời hạn 5 năm.
Tuy nhiên lãnh đạo HoSE cứ lần lượt lùi hẹn ra mắt hệ thống mới và sau một thập niên vẫn chưa xác định ngày vận hành. Đơn cử sau sự cố ATC năm 2018, ông Lê Hải Trà từng nói dự án KRX "đã hoàn tất giai đoạn thiết kế, sắp đi vào triển khai vật lý và kiểm thử, sẽ đi vào hoạt động trong năm 2019".
Một vấn đề khác là hàng loạt vụ thao túng giá cổ phiếu xảy ra khá dễ dàng và các sai phạm về lĩnh vực này ngày một nhiều với mức độ lớn hơn. Nhiều vụ việc về FLC Group, Louis Holdings... là tín hiệu cho việc mạnh tay thanh lọc thị trường vốn sau sự tăng trưởng nóng thiếu kiểm soát.
Tại thời điểm đó, ông Lê Hải Trà chia sẻ rằng thao túng chứng khoán luôn là nguy cơ tiềm ẩn tại bất kỳ thị trường nào trên thế giới. Thông lệ chung của cách thức ngăn chặn là bộ máy quản lý, giám sát thị trường chứng khoán có đủ thẩm quyền và quy định pháp luật xử lý vi phạm nghiêm khắc, từ dân sự đến hình sự.
Thời gian qua nhà đầu tư còn nhiều lần đổ lỗi cho công tác vận hành và quản lý thị trường, mà người đứng đầu là tổng giám đốc HoSE cũng có trách nhiệm liên quan.
Thị trường từng nhiều lần đặt câu hỏi về việc một cổ phiếu có "giá trà đá" như ROS có thể xuất hiện trong rổ VN30 nhiều năm, báo cáo về hoạt động tự doanh đột nhiên ngừng cung cấp kể từ 1/3, nghi ngại về các hoạt động tăng vốn ảo, thổi giá chứng khoán hay giao dịch chui, nâng hạng thị trường vẫn dang dở...
Không chỉ nhà đầu tư nhỏ lẻ mà một bên nghiên cứu độc lập là Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) cũng nhiều lần lên tiếng về năng lực điều hành của HoSE trong việc làm chủ công nghệ hay giám sát thị trường.
"Sự yếu kém năng lực quản trị thể hiện khi Dự án làm hệ thống giao dịch mới triển khai từ 2012 nhưng đến nay vẫn chưa xong và không biết chắc chắn bao giờ mới hoàn thành", VAFI nói thẳng về việc 10 năm chưa hoàn thành dự án phần mềm không quá phức tạp.
Đơn vị này còn chỉ trích năng lực của HoSE trong khâu giám sát thị trường, để tình trạng cổ phiếu kém chất lượng và thao túng chứng khoán ngày càng phát triển đã tạo ra cổ phiếu rác, cổ phiếu lừa đảo...
VAFI cho rằng tình trạng yếu kém như phân tích trên là do công tác bổ nhiệm nhân sự 1 số chức danh chủ chốt trong ban điều hành và Hội đồng quản trị không đạt yêu cầu, thiếu tham vấn từ các bên tham gia thị trường. VAFI đề xuất thuê nhân sự giỏi nước ngoài hoặc những người đã có nhiều kinh nghiệm đảm nhận các vị trí về công nghệ, giám sát, quản lý.
Tháng 3, Ủy ban Kiểm tra Trung ương kết luận ông Lê Hải Trà và một số cá nhân khác thuộc Đảng ủy Cơ quan UBCKNN đã vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ và quy chế làm việc; thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo, thiếu kiểm tra, giám sát.
Việc này để một số tổ chức và cá nhân có nhiều vi phạm, khuyết điểm trong việc tham mưu xây dựng thể chế, chính sách và thực hiện công tác quản lý Nhà nước về hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán; để một số tổ chức và cá nhân vi phạm pháp luật, thao túng thị trường, thu lợi bất chính.
Những vi phạm trên gây hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng tiêu cực đến thị trường chứng khoán, giảm niềm tin của các nhà đầu tư, uy tín của tổ chức Đảng và UBCKNN, gây bức xúc trong xã hội, đến mức phải xem xét, xử lý kỷ luật.
Báo cáo thường niên Kinh tế Việt Nam 2022 với chủ đề “Nâng cao nền tảng số cho ngành dịch vụ” của Viện nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR), Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHNcho biết, triển vọng kinh tế toàn cầu năm 2022 dự báo tăng trưởng 3,6%, thấp hơn mức 6,108% của năm 2021. Môi trường địa kinh tế chính trị toàn cầu năm 2022 cũng cho thấy nhiều bất ổn hơn, gây ra những khó khăn mới cho nền kinh tế thế giới.
Năm 2022, kinh tế toàn cầu vẫn tiếp tục đối mặt với những thách thức chưa được giải quyết ở năm 2021 như: nguy cơ đại dịch Covid-19 xuất hiện biến chủng mới, giá năng lượng tiếp tục tăng cao, thiếu hụt lao động, khủng hoảng năng lượng tại châu Âu và tắc nghẽn chuỗi cung ứng. Ngoài ra, các rủi ro vĩ mô có xu hướng tăng trong năm 2022 như lạm phát tăng cao, các nước tăng lãi suất và thắt chặt tiền tệ, dừng hay thu hồi các chính sách kích thích kinh tế một cách đột ngột, thiếu kiểm soát. Rủi ro địa kinh tế chính trị gia tăng và đã trở thành sự thật với cuộc chiến Nga - Ukraine…
Kinh tế đang trong quá trình phục hồi nhưng vẫn sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, trở ngại trong năm 2022.
Đối với Việt Nam, VEPR đánh giá, nền kinh tế đang trong quá trình phục hồi nhưng vẫn sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, trở ngại. Thứ nhất là các rủi ro từ đại dịch, nguy cơ xuất hiện biến chủng mới mặc dù những diễn biến gần đây cho thấy sự cải thiện trong kiểm soát dịch bệnh toàn cầu. Thứ hai là áp lực lạm phát và chi phí sản xuất đang tăng lên rất mạnh. Thứ ba là rủi ro từ xung đột Nga - Ukraine.
Thứ tư là sự chậm lại của kinh tế toàn cầu và các nền kinh tế đối tác quan trọng của Việt Nam, đặc biệt là Trung Quốc vẫn tiếp tục chính sách “Zero Covid” với các biện pháp kiểm soát dịch nghiêm ngặt có thể gây căng thẳng cho nền kinh tế, ảnh hưởng tới các chuỗi cung ứng, qua đó tác động tới kinh tế Việt Nam. Thứ năm là sự lệch pha trong chính sách kích thích kinh tế của Việt Nam, so với xu hướng chung toàn cầu.
VEPR nhận định chuyển đổi số tiếp tục được đẩy mạnh, là điểm tích cực của kinh tế Việt Nam 2022. Đại dịch Covid-19 đã thúc đẩy hoạt động chuyển đổi số diễn ra nhanh ở tất cả các lĩnh vực, từ thương mại điện tử đến tài chính ngân hàng, logistics, y tế, giáo dục, dịch vụ... “Chuyển đổi số không chỉ là biện pháp ứng phó tạm thời trong đại dịch mà còn tiếp tục trở thành một phần của các DN trong thời kỳ bình thường mới. Theo khảo sát của Base.vn, hơn 60% DN Việt Nam có ý định tiếp tục kết hợp làm việc từ xa và làm việc tại văn phòng và hơn 77% DN lựa chọn triển khai mô hình kết hợp giữa kinh doanh online và tại chỗ sau dịch”, báo cáo viết.
Từ đó, VEPR đưa ra 3 kịch bản tăng trưởng GDP năm 2022. Với kịch bản cơ sở, Việt Nam sẽ đạt tốc độ tăng trưởng 5,7%, kịch bản tích cực là 6,2% và tiêu cực là 5,2%.
Những quan ngại
Các chuyên gia kinh tế lo ngại về áp lực lạm phát gia tăng, bởi Việt Nam đang thực hiện chính sách tài chính nới lỏng, để hỗ trợ cho phục hồi nền kinh tế. Áp lực lạm phát sẽ gây khó khăn cho việc điều hành kinh tế vĩ mô. Chính phủ sẽ rất khó trong việc vừa kìm chế được lạm phát vừa thúc đẩy kinh tế phát triển với tăng trưởng cao. Ông Vũ Tiến Lộc, Ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, nhận xét.
Chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực cho rằng, hai năm qua, chuyển đổi số tại Việt Nam bằng cả 20 năm trước cộng lại, tuy nhiên, năng suất lao động không cao.
Theo số liệu Tổng cục Thống kê, năng suất lao động năm 2019 tăng 6,2% thì năm 2020 tăng 5,4% và năm 2021 chỉ tăng 4,71%, như vậy là đang giảm dần. Đúng ra, chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ thì năng suất lao động phải tăng cao hơn. Cần đánh giá lại hiệu quả của hoạt động chuyển đổi số thời gian vừa qua, chuyên gia Cấn Văn Lực nói.
Chi phí sản xuất đang tăng lên rất mạnh.
TS. Nguyễn Minh Cường, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam, nhận xét, chuyển đổi số tại Việt Nam vẫn chưa thực chất, hình như vẫn theo phong trào. Bởi muốn chuyển đổi số thực chất, trước hết phải đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính. Thủ tục hành chính còn rườm rà phức tạp thì rất khó để chuyển đổi số thành công, ngược lại nó có thể gây cản trở.
Còn TS. Vũ Sỹ Cường, Học viện Tài chính thì quan ngại về những điểm yếu thể chế trong chuyển đổi số. Luật Giao dịch điện tử vẫn chưa được sửa đổi cho phù hợp. Việc xây dựng khung pháp lý (gồm cả sandbox) cho các hoạt động kinh doanh số, tài sản số, quy định về quản lý dữ liệu và chia sẻ thông tin, dữ liệu vẫn còn chậm trễ.
Sự lệch pha và chậm trễ trong chính sách kích thích kinh tế cũng là điều khiến các chuyên gia quan ngại. Quy mô các gói hỗ trợ thuộc Chương trình phục hồi kinh tế 2022-2023 đã tăng lên đáng kể so với năm 2020-2021. Trong đó, gói đầu tư công là gói tài khóa khá quan trọng, được kì vọng rất lớn có thể mang lại hiệu ứng kích thích tăng trưởng kinh tế trực tiếp và gián tiếp.
Tuy nhiên, thời điểm bắt đầu giải ngân gói đầu tư công dự kiến phải từ giữa năm 2022 do các vấn đề liên quan đến thủ tục đầu tư, cấp phép dự án và bố trí nguồn lực. Các chính sách hỗ trợ cho người lao động đang triển khai, phát sinh một số vấn đề về thủ tục nhận hỗ trợ, nhất là đối với lao động khu vực phi chính thức. Chính sách cấp bù lãi suất 2%, khi vay vốn ngân hàng, vẫn đang trong quá trình xây dựng khung pháp lý, chưa biết khi nào mới triển khai…
Gói hỗ trợ ban hành từ đầu năm nhưng đến nay nhưng nhiều cấu phần vẫn chưa đi vào thực hiện là quá chậm. Điều này có thể làm giảm hiệu quả tác động của các chính sách kích thích kinh tế mà chúng ta kì vọng, ông Vũ Tiến Lộc lo ngại.
Lãnh đạo tỉnh Gia Lai, Kon Tum, Bình Định cùng đề xuất Thủ tướng xem xét, cho xây dựng cao tốc dài 160 km, tổng đầu tư 56.000 tỷ đồng, giúp kết nối ba địa phương.
Thông tin được ông Hồ Văn Niên, Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai, nói tại buổi làm việc của Thủ tướng Phạm Minh Chính với chính quyền tỉnh, sáng 22/5. Trước đó, lãnh đạo ba địa phương ký tờ trình gửi Thủ tướng xem xét cho xây cao tốc. Bí thư Tỉnh uỷ Gia Lai kiến nghị Chính phủ bố trí vốn đầu tư giai đoạn 2026-2030, hoặc giao bộ, ngành giúp địa phương tìm đối tác thực hiện tuyến đường trước năm 2030.
Quốc lộ 19 chạy qua khu vực đào An Khê, kết nối Gia Lai và Bình Định. Ảnh: Trần Hoá
Tuyến cao tốc có điểm đầu giao quốc lộ 1 tại huyện Tuy Phước (Bình Định), điểm cuối giao tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Tây khu vực TP Pleiku, trước đó đã được quy hoạch, kết nối khu vực duyên hải miền Trung và Tây Nguyên,
Dự án quy mô 4 làn xe, chạy song song quốc lộ 19, kinh phí dự kiến từ ngân sách, vốn vay ODA và thu hút nhiều nguồn khác. Giai đoạn một (2021-2025), tuyến sẽ làm trước hai làn, giải phóng mặt bằng 4 làn xe, với kinh phí 40.000 tỷ đồng. Việc hoàn thành cao tốc sẽ được thực hiện đến năm 2030.
Hướng tuyến dự kiến của cao tốc Quy Nhơn - Pleiku. Ảnh: Google Maps
Trước đó, trong tờ trình gửi Thủ tướng, ba địa phương nêu cao tốc Quy Nhơn - Pleiku đặc biệt quan trọng, phát huy lợi thế vị trí địa kinh tế tỉnh Gia Lai, Bình Định và Kon Tum. Đây cũng là tuyến ngang kết nối các cao tốc dọc (cao tốc Bắc - Nam), góp phần hoàn chỉnh mạng lưới cao tốc Việt Nam.
Tuyến đường cũng tạo trục cao tốc thông qua hệ thống các cảng biển của khu vực duyên hải miền Trung, kết nối Biển Đông với khu vực tam giác phát triển Việt Nam - Lào - Campuchia, vươn xa hơn kết nối các nước Thái Lan, Myanmar.
Nếu được Thủ tướng chấp thuận, đây là tuyến cao tốc thứ 5 kết nối Tây Nguyên. Bốn tuyến cao tốc khởi công giai đoạn 2021-2025 gồm: Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột; Tân Phú - Bảo Lộc; Bảo Lộc - Liên Khương; Gia Nghĩa (Đăk Nông) - Chơn Thành (Bình Phước).
Thời hạn phải nộp thuế tiêu thụ đặc biệt với ôtô sản xuất, lắp ráp trong nước được lùi đến 20/11 năm nay.
Theo Nghị định 32 vừa được Chính phủ ban hành, ôtô sản xuất, lắp ráp trong nước sẽ được gia hạn thời hạn nộp thuế tiêu thụ đặc biệt của kỳ tính thuế từ tháng 6 đến tháng 9 năm nay. Chậm nhất ngày 20/11/2022 doanh nghiệp phải nộp toàn bộ số thuế này.
Nếu người nộp thuế khai bổ sung hồ sơ của kỳ tính thuế được gia hạn dẫn đến làm tăng số thuế phải nộp, thì số thuế được gia hạn sẽ gồm cả khoản thuế phải nộp tăng thêm do khai bổ sung.
Còn nếu người nộp thuế thuộc đối tượng được gia hạn kê khai, nộp tờ khai thuế theo quy định, thì chưa phải nộp số thuế phát sinh.
Các chi nhánh, đại lý của doanh nghiệp sản xuất ôtô cũng thuộc diện được gia hạn nộp loại thuế này và khai thuế với cơ quan thuế quản lý trực tiếp. Nếu chi nhánh, đơn vị trực thuộc của doanh nghiệp không có hoạt động sản xuất, lắp ráp ôtô thì không được gia hạn.
Từ năm 2020, đây là lần thứ ba thuế tiêu thụ đặc biệt với ô tô sản xuất, lắp ráp trong nước được gia hạn. Tính toán trước đó của Bộ Tài chính cho thấy, tổng số tiền thuế tiêu thụ đặc biệt được gia hạn năm nay khoảng 20.000 tỷ đồng.
Nghị định 32 có hiệu lực từ ngày 21/5 đến hết năm nay. Sau thời gian gia hạn, việc nộp loại thuế này theo quy định hiện hành.
Mức lãi suất hỗ trợ 2%/năm đối với doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh được tính trên số dư nợ vay và thời hạn cho vay thực tế, nhưng không vượt quá ngày 31/12/2023.
Đây là nội dung chính của Nghị định 31/2022 về hỗ trợ lãi suất từ ngân sách Nhà nước đối với khoản vay của doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh vừa được Phó thủ tướng Lê Minh Khái ký ban hành.
Theo đó, Nghị định nêu rõ, các doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh sẽ được cho vay hỗ trợ lãi suất 2%/năm nếu đáp ứng một số tiêu chuẩn, như có mục đích sử dụng vốn vay thuộc một trong các ngành đã được đăng ký kinh doanh quy định tại Quyết định số 27/2018 của Thủ tướng ban hành hệ thống ngành kinh tế Việt Nam.
Cụ thể, các ngành này bao gồm, hàng không; vận tải kho bãi; du lịch; dịch vụ lưu trú, ăn uống; giáo dục và đào tạo; nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản; công nghiệp chế biến, chế tạo; xuất bản phần mềm; lập trình máy vi tính và hoạt động liên quan; hoạt động dịch vụ thông tin.
Bên cạnh đó, các khoản vay có mục đích sử dụng vốn để thực hiện dự án xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân, cải tạo chung cư cũ thuộc danh mục dự án do Bộ Xây dựng tổng hợp, công bố cũng được hỗ trợ lãi suất.
Theo quy định, để được hỗ trợ lãi suất, khách vay vốn phải đáp ứng các điều kiện vay theo quy định của pháp luật hiện hành về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Khoản vay sẽ được ký kết thỏa thuận cho vay và giải ngân từ ngày 1/1/2022 đến 31/12/2023.
Doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh thuộc một số ngành nghề sẽ được hỗ trợ lãi suất cho vay 2%/năm đến năm 2023. Ảnh: Thạch Thảo.
Nghị định mới cũng quy định một số trường hợp khoản vay không được tiếp tục hỗ trợ lãi suất.
Theo đó, nếu khoản vay của doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh có dư nợ gốc bị quá hạn, dư nợ lãi chậm trả, hoặc gia hạn nợ… sẽ không được tiếp tục hỗ trợ lãi suất. Khoản vay chỉ được tiếp tục hỗ trợ lãi suất với các kỳ hạn trả nợ tiếp theo sau khi khách hàng đã trả hết số dư nợ gốc quá hạn, số dư lãi chậm trả.
Đến thời điểm trả nợ của từng kỳ hạn trả lãi, ngân hàng thương mại sẽ thực hiện giảm lãi cho khách hàng theo tỷ lệ được hỗ trợ lãi suất, theo hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước.
Ngoài ra, Nghị định cũng nêu rõ, việc hỗ trợ lãi suất phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng, đúng mục đích, tránh trục lợi chính sách. Ngân hàng thương mại thực hiện hỗ trợ lãi suất đảm bảo đúng quy định, tạo thuận lợi cho khách hàng.
Việc cho vay hỗ trợ lãi suất này sẽ được dừng sau thời điểm 31/12/2023 hoặc khi hết nguồn kinh phí (hạn mức hỗ trợ lãi suất).
Trước đó, NHNN cũng đã ban hành Kế hoạch hành động thực hiện theo Nghị quyết số 11 của Chính phủ, trong đó đặt ra mục tiêu triển khai chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm thông qua hệ thống ngân hàng thương mại, áp dụng đối với các khoản vay cho doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh.
Đây là gói hỗ trợ lãi suất này nằm trong gói phục hồi kinh tế - xã hội được Quốc hội thông qua hồi tháng 1 với tổng quy mô gần 350.000 tỷ đồng. Trong đó, quy mô gói cho vay hỗ trợ lãi suất 2%/năm vào khoảng 40.000 tỷ đồng.
Doanh nghiệphộ kinh doanh được vay hỗ trợ lãi suất 2%/nămhỗ trợ lãi suấtcho vay lãi suất thấpdoanh nghiệphợp tác xãhộ kinh doanhchính phủgói kích thích kinh tế
